Disruptieve economie: de provocerende ontregelaar

Eén van de meest intense verschijnselen in het ondernemen zijn disrupties. Onverwachte gebeurtenissen die het traditionele ondernemen volledig op z’n kop zetten. Verdienmodellen kunnen de prullenbak in. Nieuwe concurrenten zijn geboren. Historie is waardeloos geworden. Het zijn provocerende ontregelaars van de hoogste orde. Branches verdwijnen. Muggen worden ineens olifanten. Dat is geen sprookjeswereld, maar gewoon echt. Wat zijn de kenmerken van een disruptieve economie en hoe onstaan ze?

Voorbeelden van een disruptieve economie

Een paar voorbeelden. In enkele jaren tijd is de kernactiviteit SMS-en van KPN als verdienmodel om zeep geholpen door gratis WhatsApp. De gereguleerde taxi-wereld met licenties en marktordeningen strijdt haar laatste strijd met UberPop. De goedkope chauffeurs die niet-benutte autocapaciteit gebruiken om passagiers te vervoeren. De goedkope vliegmaatschappij die in plaats van landingsrechten betaalt bij vliegvelden geld toekrijgt als zij passagiers brengt.

Dan noem ik nog niet eens de muziek- en reisindustrie, onderwijs, financieringen. En onze eigen wereld: die van jaarrekeningen en aangiftes. Als je achter de ontwikkeling staat zie je pas dat het mastodonten zijn. Kolossaal, maar niet meer bestaand.

Onzichtbaar gaatje

Disrupties worden veroorzaakt door ideeën die in het begin niet op veel geloofwaardigheid kunnen rekenen, maar door vasthoudendheid, geluk en de juiste marktomstandigheden toch een revolutie in hun sector voor elkaar krijgen. Zo’n bijna onzichtbaar gaatje in je panty, die na een keer aanraken van gat ladder wordt en de panty prullenbakwaardig maakt.


Waar komt zo’n monster vandaan?

Kunnen wij hem ook tegenkomen?

Moeten we hier bang voor zijn?


De branche creëert hem uiteindelijk zelf. Belangrijke sleutelwoorden voor een rijpe disruptiemarkt zijn gebrek aan transparantie, niet voldoen aan klantenwensen, veel standaardpakketten, weinig wettelijke regelingen. Met name sectoren waar de voorkeuren snel kunnen veranderen kunnen gevoelig zijn voor zo’n vernietigingsmonster. Denk aan consumentengedrag (internetshops in plaats van shoppen), verandering in tijdsbesteding, beschikbaarheid van digitale mogelijkheden.

Onderscheiden, bewijzen en kansen

Is het een enge ontregelaar? De startups van 2016 vinden het prachtig. De echte ondernemer kan zich onderscheiden, zich bewijzen en ziet vooral kansen (soms teveel, soms te laat, soms net op tijd). De grote en logge reus mag zich terecht zorgen maken. Zijn grootte zal eerder zijn val veroorzaken dan dat het hem beschermt. Een beetje David en Goliath.

De disruptie-veroorzakers provoceren, willen veranderingen in de bestaande orde. Dat vinden veel mensen niet leuk. Niet veranderen voelt vaak zo veilig, beetje conservatief, andere kant uit kijken. Maar bij het ondernemen kan het negeren van deze signalen zomaar ineens dodelijk zijn voor de onderneming. Monsters zijn het. En soms nog heel leuk ook.